«Nurly jol» baǵdarlamasy – maqsatty mejelerdiń baǵdary

Astana – jańǵyrǵan eldiń jarqyn sımvoly

Premer-Mınıstr kún tár­tibin­degi máse­lelerge toqtal­mas buryn jıyl­ǵan­dardy Astananyń 20 jyldyq mereıtoıymen quttyqtady:

– Astana kúni – bir qalanyń ǵana meıramy emes, búkil el bolyp atap ótetin jalpyhalyqtyq mereke. Sebebi Qazaq eliniń táýel­­siz memleket retinde orny­ǵýy, synaqtardan súrinbeı ótip,­ damýdyń dańǵyl jolyna túsýi – bári elimizdiń bas ordasymen tyǵyz baılanys­ty. El bola alamyz ba, álde zamannyń alapat jeline ushyp joǵalamyz ba degen taǵdyrly sátte halyqty bıik maqsatqa jumyldyryp, bola­shaqqa bastaǵan Astana – jań­ǵyr­ǵan jańa Qazaqstannyń jar­qyn sımvoly. Ol – qasterli Táýel­siz­digimizdiń uly tuǵyry, Alash jurtynyń aıbary, Elbasy­myz­dyń tól perzenti. Basynda ózge túgili ózimiz kúmánmen qaraǵan ǵasyr jobasy Elbasynyń saıası kóre­gendigi men erik-jigeri­niń arqasynda tabysty júzege asyp, nebári 20 jylda Arqa tórinde ǵajaıyp qala boı kóterdi. Halqymyzdyń myń jyldyq talaıly taǵdyry men asqaq armandarynan nár alyp, saıyn dalada sámbi taldaı búr jarǵan bas ordamyz az ýaqytta el tire­gi – alyp báıterekke aınaldy. Astana – tereń tarıhtan tamyr tart­qan dańqty ótkenimizdi bú­kil álem tańdaı qaqqan búgingi bıik­­teri­­mizben jáne jahandyq naryq­­ta básekelik qabileti jo­ǵa­ry, Máńgilik El bolar kemel ke­leshegimizben jalǵaıtyn eldigimiz­diń altyn arqaýy, − dedi B.Saǵyntaev.

Úkimet basshysy Astana eli­miz­diń saıası, ekonomıkalyq qana emes, sonymen qatar mádenı, rýha­nı júregi, eldiń barlyq óńiri­niń basty qozǵaýshy kúshi bo­lyp, aımaqtardyń damýyna qýat­ty serpin beretinin atap ótti.

– Álemdik deńgeıdegi bastamalar men is-sharalar Astanany jahandyq oqıǵalardyń ordasy retinde pash etti. Osynyń bári – keń-baıtaq Uly Dalanyń tórin­de Uly memleket qurǵan Elba­sy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń dara basshylyǵy men shek­siz eńbeginiń jemisi, − dedi Úki­met basshysy quttyqtaý sózinde.

Infraqurylymdy damytýǵa baǵyttalǵan baǵdarlama

Aldymen 2015-2019 jyldar­ǵa arnal­ǵan «Nurly jol» ınf­raqury­lymdy damytýdyń mem­le­kettik baǵdar­lamasynyń t­úze­­­tilgen jobasy bekitildi. B.Saǵyntaev atalǵan baǵdarla­many iske asyrý barysy Úki­met­te birneshe márte jan-jaq­ty talqylanǵanyna toq­ta­lyp, túzetilgen jobada Elbasy qoıǵan mindetter kórinis tap­qa­nyn tilge tıek etti. Memle­ket­tik baǵdarlamanyń túze­til­gen nusqasyna daýys berý aıaq­tal­­­ǵan­nan keıin Úkimet basshysy bar­lyq múd­deli memlekettik organǵa jańar­tylǵan baǵdarla­many oryndaýdy tapsyrdy.

Ulttyq ekonomıka mınıstri Tımýr Súleımenov «Nurly jol» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrýǵa 2018 jyly barlyq qar­jy­landyrý kózinen 829,5 mlrd teńge kózdelgenin aıtty. Búgingi kúnge deıin atalǵan qarajattyń 167,1 mlrd teńgesi, ıaǵnı shamamen 21 paıyzy ıgerilgen.

– О́ńirlerge aýdarylǵan 34,5 mlrd teńgeniń 91,5%-y ıgerilgen, al búgingi kúni ıgerilmegen qarajat 2,7 mlrd teńgeni qurap otyr. Memleket basshysynyń 2017 jyldyń 31 qańtaryndaǵy «Qazaq­stannyń úshinshi jańǵyrýy: jahandyq básekege qabilettilik» atty Joldaýynyń jalpyulttyq is-sharalar josparynyń 13-tar­ma­ǵyna sáıkes, mınıstrlik tıis­ti qaýly jobasyn ázirledi. Joba­men tranzıt kóliginen túsken kiris­terdi 4 mlrd AQSh dollary­na deıin ulǵaıtý jáne tranzıttik kon­teınerlik tasymaldaý kóle­min 1,2 mln JFB-ǵa (jıyrma fýnt­tyq balamaǵa) deıin artty­rý týraly tıisti ózgerister men tolyqtyrýlar kózdeldi. Munymen qosa tranzıttik áýe jolaýshy­lary­nyń sany 1,6 mln adamǵa, al aımaqtyq áýe jelilerimen jolaýshylar sanyn 170 myńǵa deıin arttyrý qarastyryldy. Alǵa qoıylǵan maqsattarǵa qol jetkizý úshin taýarlardy tran­zıtt­eýge, kólik dálizderin qurý men jańǵyrtýǵa, kólik ınfra­qury­lymyn basqarýǵa, qyz­met k­órsetý deńgeıin kóterý men ákim­shilik kedergilerdi joıýǵa baǵyt­talǵan sharalar josparlanǵan. Joba Astana jáne Almaty qalalary­nyń, oblystardyń ákimdikterimen jáne múddeli memlekettik organd­ar­men kelisildi, – dedi T. Súleımenov.

Elektrondy júıe shyǵyndardy azaıtady

Qarjy mınıstri Baqyt Sultanov keltirgen málimet boıynsha, atalǵan mınıstrlik 2017 jyly 18 mln qyzmettiń shamamen 16 mıllıonyn nemese 88 paıyzyn elektrondy túrde kórsetken.

– Ústimizdegi jyldyń aıaǵyna deıin 6 memlekettik qyzmetti elektrondy formatqa kóshirýdi, usynylatyn qujattar tizbegin qysqartýdy josparlap otyrmyz. Elektrondy salyq deklarasııalaryn veb-portalǵa jáne «elektrondy úkimet» mobıldi baǵ­darlamalaryna aýdarý jumys­tary júrgizilip jatyr. Nátı­jesinde elektrondy túrde kórse­til­gen qyz­­metterdiń úlesi 95 paıyz­ǵa deıin jet­kizilmek. Salyq­tyq eseptilik tapsyrý, aksız mark­asy men fıs­kal­dyq chekti tek­serý sııaqty servısterge IT-kom­pa­nııalardyń óz qosymshalary men servısterin ázirleýi úshin ashyq ınterfeıs (Application programming interface) túrinde qolje­timdi bolady, – dedi B.Sultanov.

Mınıstrdiń aıtýynsha, «Orta­lyqtandyrylǵan biregeılen­dirilgen derbes shot» júıesiniń engizilýimen, salyq beresheginiń bar-joǵy týraly anyqtama berý qyzmetin kórsetý ýaqyty 3 kúnnen birneshe mınýtqa deıin qysqardy. Jyl saıyn osyndaı 5 mln-nan astam anyqtama beriledi eken.

Qazir negizgi mindet­terdiń biri − bıýdjet­tik josparlaý prosesin ońtaı­lan­dyrý jáne avtomattandyrý. Avto­mattandyrý bıýd­jettik ótinimdi qalyp­tas­tyrýda shyǵystardy (qaǵaz, keńse taýarlary, issapar shyǵystary, poshta qyzmetteri) 70 paıyzǵa, al kelisý merzimderin 4 esege (80-nen 20 kúnge deıin) qysqartady.

Ulttyq bank tóraǵasy Danııar Aqyshev elimizdegi sıfrly bankıng týraly baıan­dady. Onyń aıtýynsha qarjy­lyq qyz­met kórsetýdiń ózi IT-ınfra­qu­ry­lymdy jáne sıfrly sheshim­derdi paıdalaný múmkindigimen tyǵyz baılanysty. Sektordaǵy mańyzdy trendterdiń biri − ınternet jáne mobıldi qosym­sha­lar arqyly onlaın qyzmetter kór­setý. Búgingi kúni Qazaqstannyń barlyq bank­terinde qashyqtan banktik qyzmet kórsetý júıesi engizilgen. Mobıldi bankıng qyzmet­terin bankterdiń 60 paıyzy kór­setedi. Olar búkil klıentter baza­synyń shamamen 90 paıyzyna qyzmet etedi. Bul júıelerde shamamen 10 mıllıon paıdalanýshy tir­kel­gen. Olardyń 30 paıyzy ope­ra­sııalardy turaqty túrde júr­gizedi.

Jıynda B.Saǵyntaev qarjy sektoryn sıfrlandyrý boıynsha barynsha aýqymdy jumystar júrgizilip jatqanyn, degenmen «Sıfrly Qazaq­stan» memlekettik baǵdarlamasyn iske asyrý boıynsha jol kartasynda kózdel­gen barlyq sharany ýaqtyly oryndaý kerektigin, josparlanǵan maqsattar men ındıkatorlarǵa qol jetkizý qajettigin shegelep tapsyrdy.

Erkejan AITQAZY,

«Egemen Qazaqstan»